W dziale tym prezentujemy informacje na temat regulacji działalności lobbingowej poza granicami Polski, ze szczególnym uwzględnieniem Unii Europejskiej i krajów członkowskich.

Na interaktywnej mapie można zobaczyć kraje Unii Europejskiej, w których przyjęto akty prawne regulujące działalność lobbingową, wprowadzono rejestry lobbystów lub wprowadzono samoregulację, np. poprzez wprowadzenie przyjęcia przez lobbystów kodeksów postępowania.

Poniżej znajduje się licznik pokazujący liczbę lobbystów zarejestrowanych w poszczególnych krajach w dniu 10 maja 2016 r. Z uwagi na różne definicje lobbystów podlegających rejestracji dane te nie powinny być wprost porównywane. Z drugiej jednak strony dają ogólny przegląd sytuacji jak szeroko definiowany jest pojęcie lobbysty w poszczególnych krajach i organizacjach międzynarodowych.

W ostatniej części witryny można zapoznać się z opisami – powstałymi we współpracy z członkami koalicji organizacji pozarządowych ALTER-EU – regulacji działalności lobbingowych w różnych krajach europejskich, a także opisem regulacji obowiązujące w Australii i Kanadzie.

Liczba zarejestrowanych lobbystów

0
Polska
0
Wielka Brytania
0
Unia Europejska
0
Francja
0
USA
0
Austria
0
Kanada
0
Niemcy
0
Irlandia
0
Holandia
0
Słowenia
0
Australia

Stan regulacji w poszczególnych krajach

pictore-lobby-france_0-300x135Na dzień dzisiejszy (marzec 2016), jedyne istniejące we Francji instrumenty kontroli działalności lobbingowej prywatnych grup interesów to dobrowolne rejestry lobbingowe Zgromadzenia Narodowego i Senatu. Rejestry te jednak, oprócz bycia dobrowolnymi, są od siebie całkowicie niezależne, tj. nie zostały podjęte żadne starania zmierzające do harmonizacji pomiędzy dwoma izbami, co skutkuje tym, że rejestry te są zupełnie nieefektywne.

Projekt Ustawy o Przejrzystości, Walce z Korupcją i Modernizacji Życia Gospodarczego został przedłożony przez Ministra Finansów Michela Sapin przed Radą Ministrów 30 marca. To duże przedsięwzięcie zmaga się z zagadnieniami korupcji w biznesie, stworzenia statusu informatora i kontroli działalności lobbingowej. Wreszcie porusza ono kwestię wpływu lobbystów na publiczny proces decyzyjny – problem, który zbyt często był odkładany. Projekt ten jest zatem pierwszą znaczącą inicjatywą kontroli lobbingu. Uznaje on, poprzez utworzenie obligatoryjnego rejestru, że dobrowolne rejestry lobbystów są całkowicie nieefektywne.

Jednym z celów tego projektu jest kontrola działalności lobbingowej wobec władzy wykonawczej (ministrowie, gabinety, wysokiej rangi urzędnicy służby cywilnej, prezydencja) za pomocą obligatoryjnego publicznego rejestru lobbystów oraz kodeksu etycznego, którego złamanie wiązałoby się z notami ostrzegawczymi i grzywnami. Za publikację rejestru i kontrolę nad przestrzeganiem kodeksu etycznego będzie odpowiedzialna Wysoka Władza do spraw Przejrzystości Życia Publicznego (fr. Haute Autorité pour la Transparence de la Vie Publique HATVP).

Lobbyści będą musieli ujawnić w rejestrze następujące informacje: tożsamość osoby lobbującej, kwestia, w sprawie której lobbują oraz tożsamość osoby trzeciej, w imię której działają. Lobbyści będą podlegać zakazowi ofiarowywania prezentów o znacznej wartości, komunikowania celowo błędnych informacji, odsprzedawania rządowych dokumentów, organizacji konferencji z opłacanymi przemówieniami w budynkach administracyjnych, czy zachęcania decydentów do łamania ich kodeksów etycznych.

Z drugiej strony, wymogi, którym będą podlegać decydenci, będą znacznie lżejsze. Będą oni jedynie zobowiązani do wstrzymania się od spotkań z niezarejestrowanymi lobbystami, a i to z wyjątkiem “nagłych przypadków”. Warto również zauważyć, że prezydencja jest z tych obowiązków zwolniona. Również członkowie Rady Państwa i Rady Konstytucyjnej nie podlegają tym wymogom, mimo wielkiego wpływu, jakie są one w stanie wywierać.

Jedną z dużych słabości tego projektu jest brak obowiązkowej przejrzystości środków pieniężnych przeznaczanych na działalność lobbingową, co stoi w sprzeczności z zasadami Zgromadzenia Narodowego, Senatu i Brukseli. Brak przejrzystości finansowej uniemożliwia rzucenie światła na różnice, jakie mogą się pojawić między ilością środków wydawanych przez publicznych i prywatnych obrońców interesów. Pod względem prawa antykorupcyjnego, jest to tym poważniejsze, że, jak wykazały liczne skandale, istnieje tylko mały krok między wpływem a korupcją. HATVP będzie mogła wysłać notę ostrzegawczą do lobbystów podejrzewanych o pogwałcenie zasad i nałożenie grzywny w wysokości do €30,000. Jednak biorąc pod uwagę obecne trudności związane z potępianiem korupcji, taka kwota wydaje się śmiesznie niska w porównaniu z możliwymi do uzyskania korzyściami, i nie będzie mogła ona zniechęcić do nielegalnych praktyk lobbingowych.

Jeśli chodzi o urzędników państwowych, sankcje są ograniczone do publicznego ujawnienia naruszenia, a w kwestii poważnych oskarżeń HATVP może wszcząć postępowanie. Niestety, zbyt dobrze znamy nieefektywność procesów przeciwko decydentom w kwestiach korupcji, marnotrawienia publicznych pieniędzy, itp. Mamy więc prawo twierdzić, że sankcje te są zbyt słabe, a projekt ten nie uwzględnia wystarczająco odpowiedzialności decydentów.

Kolejną kwestią zaniedbaną w projekcie jest identyfikowalność osób uczestniczących w przesłuchaniach, konsultacjach i mających wkład w politykę. Żadne ślady wymian informacji czy spotkań nie będą dostępne, co uniemożliwia jakąkolwiek analizę wpływów na proces decyzyjny. Bez tej możliwości ta ustawa może być tylko nieśmiałym startem w kierunku prawdziwej przejrzystości życia publicznego.

Efektywne prawo zawierałoby następujące elementy:

  1. ujawnianie lobbowanych decydentów, daty spotkań, tematów dyskusji, wniesionych wkładów;
  2. ujawnianie ilości środków finansowych przeznaczonych na działalność lobbingową;

Kodeks postępowania:

  1. aby uniknąć zjawiska “obrotowych drzwi”, ujawnianie prywatnej działalności urzędników cywilnych lub tymczasowych pracowników, którzy zaprzestali wszelkiej działalności czasowo lub stale;
  2. zapobieganie konfliktów interesów: niekompatybilność zarządzania przedsiębiorstwem (prawdopodobnie wynagradzanego) lub pracy konsultacyjnej z urzędem obieralnym;

sankcje:

  1. zakaz wstępu do budynków administracyjnych wszystkim lobbystom, którzy otrzymali notę ostrzegawczą o naruszeniu zasad.

Niestety, żaden z tych elementów nie znajduje się w projekcie Sapina.

Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z: Lala Hahuma Dadci, lala-hakuma.altec@reseau-ipam.org Association Internatioanle de Techniciens, Experts et Chercherus (AITEC)

Obecnie w Hiszpanii lobbing nie jest uregulowany, i mimo wejścia w życie nowej Ustawy o dostępie do informacji, nadal dowiadywanie się kto wpływa na których decydentów, jakimi środkami, i z jakim efektem, jest dla społeczeństwa prawie niemożliwe.

Dzieje się tak mimo pojawienia się wielu nowych partii politycznych, takich jak Podemos i Ciudadanos, które miały pomóc we wprowadzeniu do politycznej agendy sprawy konfliktów interesów spowodowanych nieuregulowanym lobbingiem i zjawiskiem “obrotowych drzwi”.

Brak regulacji i przejrzystości lobbingu jest również podkreślany przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego, takie jak Transparency International w swoim raporcie Ocena instytucjonalna lobbingu w Hiszpanii: analiza i propozycje.

W ostatnich latach (2011-2015) proponowane były pewne inicjatywy regulacji lobbingu w Hiszpanii, rząd wspomniał o intencji stworzenia obligatoryjnego rejestru lobbystów – który miałby obejmować tylko wyższą i niższą izbę Parlamentu – a różne partie przedstawiły w Parlamencie parę propozycji.

Jednak mimo podnoszenia tematu regulacji lobbingu w debacie publicznej i politycznej, nie przyjęto do tej pory żadnych konkretnych propozycji regulacyjnych.

Mimo braku istnienia prawnie wiążącego rejestru lobbystów, w Hiszpanii stworzony nieoficjalny, a co za tym idzie dobrowolny rejestr, który nawiązuje w swej budowie (choć jest mniej szczegółowy) do unijnego Rejestru służącego przejrzystości. Rejestr dostępny jest tutaj.

26 czerwca w Hiszpanii zostały przeprowadzone drugie w przeciągu mniej niż roku wybory powszechne i hiszpańskie partie polityczne negocjują, aby utworzyć rząd koalicyjny. Większość partii politycznych zawarła regulację lobbingu w swoich manifestach jako część swoich kampanii wyborczych, jednak nie określono żadnych konkretnych działań.

Wydaje się, że istnieje korzystny kontekst społeczny i polityczny dla regulacji lobbingu:

– w ostatnich kilku latach skandale korupcyjne, które codziennie dominowały na pierwszych stronach gazet, sprawiły, że obywatele zaczęli aktywnie domagać się przejrzystości procesu decyzyjnego

– większość partii politycznych zawarła odniesienia i propozycje regulacji lobbingu w swoich programach wyborczych

– na szczeblu regionalnym, wdrożenie hiszpańskiego prawa o przejrzystości doprowadziło do rozrostu lokalnych przepisów prawnych o przejrzystości, zawierających regulacje lobbingu; obecnie  regulacje takie obowiązują m.in. w Katalonii (rejestr dostępny tutaj) i Madrycie (rejestr lobbystów powinien zostać wprowadzony w 2017 r.), a w kolejnych regionach trwają prace nad ich wprowadzeniem.

Istotnym elementem związanym z regulacją lobbingu w Hiszpanii jest również fakt istnienia kodeksu etycznego dla lobbystów, zrzeszonych w największym stowarzyszeniu zawodowych lobbystów APRI, które jednak nie ujawnia kto jest jego członkiem. Kodeks można znaleźć tutaj.

Access Info Europe odnotowuje trzy ważne kwestie, które powinny być włączone do hiszpańskiego ustawodawstwa dotyczącego lobbingu, aby zapewnić pełną przejrzystość:

– włączona powinna zostać władza wykonawcza: lobbyści celują zarówno we władzę ustawodawczą jak i we władzę wykonawczą, a większość przyjętych ustaw w Hiszpanii jest prezentowana przez rząd. Należy pamiętać, że lobbing może również służyć do proponowania zmian w polityce lub do zapobiegania opracowywania projektów ustaw.

– potrzeba jasnych definicji: ważne jest zdefiniowanie, kto będzie zobowiązany do rejestracji i jaka informacja będzie podlegała wymogowi publikacji. Jako minimum, nazwy lobbystów, reprezentowane przez nich szczególne interesy oraz budżet poświęcony na działalność lobbingową powinny być opublikowane.

– przejrzystość proaktywna: urzędnicy publiczni powinni proaktywnie publikować swoją nadchodzącą agendę spotkań, jak i zapis przebiegu spotkań z lobbystami. Powinni oni również publikować pisemne stanowiska przekładane przez lobbystów podczas toczącego się procesu decyzyjnego.

Access Info będzie monitorować postęp hiszpańskiego rządu w zakresie przejrzystości lobbingu i pracować z ALTER EU nad kampanią w sprawie wysokiej jakości systemu obowiązkowej przejrzystości lobbingu na szczeblu zarówno krajowym jak i Unii Europejskiej.

Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z: Alba Gutiérrez, Acces Info Europe alba@acess-info.org

Podobnie jak w przypadku Brukseli, dokładna liczba lobbystów starających się wpływać na proces podejmowania decyzji politycznych w Berlinie jest nieznana. Często przytacza się liczbę 5000, jest to jednak tylko szacunek. Z tego faktu jasno wynika, że skutecznego systemu przejrzystości lobbingu brakuje zarówno na szczeblu federalnym, jak i państwowym.

Brak obowiązkowej przejrzystości lobbingu

Mimo że Niemcy były jednym z pierwszych krajów, które wprowadziły wczesną wersję rejestru przejrzystości (w 1972 roku), to, jak ustaliła Grupa Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) w swoim ostatnim raporcie, system ten do tej pory nie został ulepszony i nie jest on dostosowany do realiów lobbingu w XXI wieku. Niemcy dramatycznie potrzebują obligatoryjnego rejestru lobbystów, który powinien obejmować zarówno lobbystów korporacyjnych i zatrudnianych przez przedsiębiorstwa, jak i lobbystyczne firmy konsultingowe i kancelarie prawne zaangażowane w działalność lobbingową. Obecny system zwalnia wszystkie te podmioty lobbingowe z obowiązku rejestracji, a rejestracja jest zasadniczo dobrowolna nawet dla stowarzyszeń przedsiębiorców, związków zawodowych czy organizacji pozarządowych. Nie są to jednak jedyne wady listy lobbystów administrowanej przez parlament. Przyznanie do pięciu przepustek do parlamentu miało zachęcać stowarzyszenia do rejestracji, lecz przepustkę taką można dostać również jeśli jedna z frakcji parlamentarnych poprze wniosek o jej otrzymanie. Frakcje nie są zobowiązane do ujawnienia ile i które wnioski zostały zatwierdzone. W rezultacie nie wiadomo, którzy lobbyści mają wolny dostęp do siedziby parlamentu.

Obecnie partia konserwatywna blokuje postęp w kierunku obligatoryjnego rejestru, ale większość w parlamencie, w tym socjaldemokraci, się za nim opowiada. LobbyControl przygotowuje obecnie kampanię dążącą do prawdziwego przełomu w tej kwestii najpóźniej po najbliższych wyborach powszechnych w 2017 roku.

Władza wykonawcza musi stać się bardziej przejrzysta

Przejrzystości brakuje jednak nie tylko w działalności lobbystów. Proces stanowienia prawa sam w sobie w większości przypadków jest dość przejrzysty. Przeważająca liczba projektów ustaw jest tworzona przez biurokrację rządową, zanim zostaną one przedłożone parlamentowi. Jednak w większości przypadków społeczeństwo nie jest informowane o tym, które grupy lobbingowe były konsultowane w procesie legislacyjnym, ani która z nich wpłynęła na proponowaną ustawę. Ponadto, rząd nie ma obowiązku regularnie ujawniać, czy zlecił on prace nad stanowieniem prawa kancelariom prawnym czy innym podmiotom. To musi się zmienić. Kancelarie prawne wyraźnie nie są odpowiednie do  sporządzania projektów ustaw mających służyć wspólnemu dobru.

Odpowiednio opracowany rejestr zawierałby działalności lobbingowe zarówno wobec władzy ustawodawczej jak i wykonawczej. Przyczyniłby się  on również do rozwiązania dodatkowych problemów z udziałem pieniędzy i polityki, takich jak finansowanie partii i kampanii oraz regulacja konfliktów interesów. Wiedza o tym, kto lobbuje, w jakich kwestiach, znacznie pomaga w ocenie potencjalnego konfliktu interesów wynikłego po okresie zatrudnienia czy w przypadku dodatkowych prac posłów.

Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z: Timo Lange, LobbyControl, Biuro w Berlinie kontakt.berlin@lobbycontrol.de

MEGAN ELLIOTT, UNIVERSYTET W STIRLING

medium_holyroodW październiku ubiegłego roku szkocki rząd przedłożył projekt Ustawy o Lobbingu przed Parlamentem Szkockim – dwa lata po pierwszym wniesieniu propozycji państwowego rejestru lobbingu i kodeksu postępowania w ramach działalności lobbingowej. Podczas gdy Parlament Szkocki przygotowuje się do końcowego etapu debaty nad projektem w marcu 2016 roku, cały czas trwa dyskusja nad potencjalnymi lukami prawnymi i związanymi z tym kwestiami.

Sposoby komunikacji

Kiedy projekt Ustawy o Lobbingu był wprowadzany, miał on regulować tylko ustną, bezpośrednią komunikację jako działalność lobbingową. Od tego czasu, do projektu wprowadzono poprawki, aby zawrzeć komunikację, która „jest prowadzona przy użyciu sprzętu przeznaczonego do umożliwienia jednostkom komunikującym się widzenie i słyszenie siebie nawzajem”. Innymi słowy, lobbyści korzystający z funkcji wideo rozmowy (a nie tylko funkcji audio) programów takich jak Skype, Facetime czy Google Hangouts byliby zobowiązani do zarejestrowania swojej aktywności.

Paru posłów Parlamentu Szkockiego i szkocka organizacja społeczeństwa obywatelskiego wykazały luki prawne stworzone przez nieuznanie nowoczesnych form lobbingu; lobbyści zamierzający ukryć swoją działalność mogliby po prostu wybrać inną formę komunikacji. Na przykład, Szkocki Sojusz na Rzecz Przejrzystości Lobbingu (ang. Scottish Alliance for Lobbying Transparency SALT) zasugerował, aby rozmowy telefoniczne i maile również wymagały rejestracji. Sondaż przeprowadzony przez YouGov w grudniu 2015 potwierdził publiczne poparcie dla tej kwestii: 87% respondentów zgodziło się, że kolejne sposoby komunikacji powinny zostać objęte projektem Ustawy.

Osoby poddane lobbingowi

Pewne grupy wyraziły obawę dotyczącą ograniczonej definicji lobbingu w przypadku osób poddanych lobbingowi. Początkowo, projekt obejmował tylko komunikację z posłami, członkami szkockiego rządu i szkockimi wiceministrami. Od tego czasu zakres projektu został poszerzony i obejmuje doradców specjalnych, ale istnieją opinie, że to może nie wystarczyć do dostarczenia pełnego obrazu działalności lobbingowej. SALT sugerowało, aby komunikacja o charakterze lobbingu z urzędnikami państwowymi również wymagała rejestracji, jako że ci, którzy wdrażają politykę, są często równie wpływowi jak ministrowie.

Ujawnianie wydatków na działalność lobbingową

W przeciwieństwie do wielu istniejących rejestrów lobbingu na świecie, rejestr lobbingu proponowany w Szkocji nie wymaga obecnie od lobbystów ujawniania kwot przeznaczonych na działalność lobbingową. Krytycy projektu Ustawy twierdzą, że ukrywa to fakt nieproporcjonalnej siły lobbingowej i sprawia, że trudno oszacować stopień wpływu, jaki naprawdę wywiera organizacja lobbingowa: lobbysta wydający ₤200 rocznie na działalność lobbingową może mieć o wiele mniejszy wpływ na podejmowane decyzje polityczne, niż ten, który rocznie wydaje ₤20,000. 92% badanych w sondażu YouGov poparło ujawnianie informacji o wydatkach na działalność lobbingową.

Posłowie Szkockiego Parlamentu oraz grupy społeczeństwa obywatelskiego zaproponowały wprowadzenie w Szkocji progu, od którego będzie wymagana rejestracja lobbingu. SALT zasugerowało, aby każda organizacja wydająca mniej niż ₤2,000 na działalność lobbingową w danym roku nie była poddana wymogowi rejestracji. Ostatnie badanie międzynarodowych rejestrów lobbingu i małych organizacji przeprowadzone przez Uniwersytet w Stirling wskazuje, że brak elastyczności i brak utworzenia rozsądnego progu może zniechęcać niektóre małe organizacje do korzystania z ich demokratycznego prawa do uczestniczenia w lobbingu.

Jako że szkocki parlament zostanie rozwiązany 24 marca 2016, oczekuje się, że projekt Ustawy o Lobbingu przejdzie przez ostatni etap dyskusji w nadchodzących tygodniach. Można mieć nadzieję, że potencjalne luki prawne dotyczące sposobów komunikacji, osób poddanych lobbingowi i ujawniania wydatków a działalność lobbingową zostaną poruszone na tym etapie dyskusji. Choć pozostaje niejasne, kiedy rejestr lobbingu zostanie w pełni zrealizowany, projekt ustawodawczy rozpatrywany obecnie przez parlament przewiduje obowiązkową kontrolę przez dwa lata po jego wprowadzeniu. Ta debata potrwa w Holyrood jeszcze przez jakiś czas.

Aby być na bieżąco z projektem Ustawy o Lobbingu, należy wejść na stronę www.scottish.parliament.uk

Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z: Will Dinan, Spinwatch, will@spinwatch.org

medium_hocBrytyjski Rejestr Zawodowych Lobbystów został oficjalnie uruchomiony w marcu 2015, z paroletnim opóźnieniem i w ślad za burzliwym uchwaleniem przez Parlament umożliwiającej go ustawy. Nowy rejestr zawodzi we wszystkich kluczowych kwestiach niezbędnych dla jakiegokolwiek znaczącego systemu regulacji lobbingu – zainteresowani nie są w stanie powiedzieć kto lobbuje, w jakich sprawach, i ile środków przeznaczają oni na swoje próby wpływania na ustawodawstwo i politykę. Zamiast tworzyć wyczerpujący system etycznego ujawniania lobbingu, Rejestr Zawodowych Lobbystów obejmuje zaledwie około 10 procent lobbystów w Wielkiej Brytanii – dotyczy on lobbystów działających na zlecenie osoby trzeciej, reprezentujących licznych klientów, i to wyłącznie w sytuacji ich bezpośrednich kontaktów z ministrami rządowymi  oraz urzędnikami bardzo wysokiego szczebla – wszystko inne nie jest objęte rejestrem. Wykluczony z rejestru jest lobbing „in-house” (działanie w interesie swojego pracodawcy), jak i ujawnianie informacji finansowych – wyeliminowanie tych wyjątków musi być, podczas następnej sesji parlamentarnej, kluczowym celem kampanii potrzebnej do reformy tego fatalnego aktu prawnego. Chociaż rejestr prezentuje się bardzo słabo, ujawnia on niektóre informacje, które mogłyby być wykorzystane przez prowadzących kampanię, aby dążyć do większej sprawozdawczości – sprawozdania te byłyby monitorowane przez osoby zaangażowane w Sojusz na Rzecz Przejrzystości Lobbingu w Wielkiej Brytanii – oraz próbować przyciągnąć uwagę mediów i motywować do reformy.

Jeśli Partia Konserwatywna zostanie wybrana większością parlamentarną, lub byłaby w stanie utworzyć rząd mniejszościowy, wtedy perspektywy rozwoju w tej kwestii będą bardzo ograniczone. Jeśli przy władzy będzie Partia Pracy, będą mogły zaistnieć okazje, aby zachęcać do reformy Ustawy o Przejrzystości Lobbingu, Kampaniach Bezpartyjnych  i Administracji Związków Zawodowych z 2014 roku (ang. Transparency of Lobbying, Non-Party Campaigning and Trade Union Administration Act). Może to być uzależnione od tego, czy Szkocka Partia Narodowa będzie miała jakikolwiek wpływ na agendę legislacyjną przyszłego rządu Wielkiej Brytanii (zobacz wpis o Szkocji). Partia Zielonych i inne małe partie mogą zwiększyć presję parlamentarną, aby należycie uwzględnić kwestię potrzeby obowiązkowego ujawniania lobbingu.

Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z: Will Dinan, Spinwatch, will@spinwatch.org

large_italian-parliament_0Ponad 50 propozycji ustawodawstwa regulującego działalność lobbingową zostało wprowadzonych we włoskim Parlamencie od 1948 roku. Ponieważ żaden z tych projektów nie został zatwierdzony, w tym 16 projektów ustaw zaproponowanych przez obecny Parlament, we Włoszech nadal nie ma żadnej konkretnej regulacji lobbingu.

W rezultacie, lobbing pozostaje mało przejrzysty i niedostępny. Nie wiemy, kto naciska na decydentów i które prawa i inicjatywy mogły powstać w wyniku wywierania wpływu. Nie jest więc niespodzianką, że Włochy to trzeci najgorszy kraj na 19 europejskich państw analizowanych w raporcie Transparency International z 2015 roku, jeśli chodzi o regulowanie “ukrytego wpływu” lobbystów w rządzie.

Jako organizacja działająca na rzecz przejrzystości i przeciwko korupcji, Riparte II Futuro połączyło siły z ALTER-EU, aby dążyć do przejrzystości lobbingu we Włoszech. Jako punkt wyjścia, domagamy się aby włoski parlament w końcu wprowadził i wdrożył obligatoryjny i wyczerpujący rejestr, wraz z sankcjami dla tych lobbystów, którzy się nie zarejestrują. Rejestr lobbingu sygnalizowałby zaangażowanie parlamentu na rzecz przejrzystości lobbingu i działałby jak katalizator dla innych niezbędnych reform przejrzystości, takich jak wprowadzenie obowiązku ujawniania przez posłów wszystkich ich spotkań z interesariuszami i uczynienie przejrzystym całego procesu decyzyjnego, łącznie z tym, kiedy nowa ustawa jest opracowywana i kiedy przechodzi przez komisje parlamentarne.

Chociaż do tej pory ponad 50 prób na szczeblu krajowym było bezskutecznych, niektóre regiony włoskie, w tym Toskania, Abruzja i Molise podjęły inicjatywę stworzenia rejestru lobbystów. Wczesnym lutym 2016 poprzez utworzenie rejestru dołączyła do nich Kalabria, a kilka innych regionów, w tym Lacjum i Lombardia, wyraziły swoje zainteresowanie. Mimo że te prawa mają różne wady, jako że brakuje komisji lub ciała, które monitorowałoby rejestr, pokazują one jednak, że wiele regionów we Włoszech popiera przejrzystość lobbingu.

Podczas gdy coraz więcej włoskich regionów przyjmuje rejestr lobbingu, posłowie próbują ożywić próby takiego prawodawstwa na poziomie państwowym. Senator Luis Alberto Orellana razem z senatorem Lorenzo Battista (oboje byli uprzednio członkami Ruchu Pięciu Gwiazd) zaprezentowali projekt ustawy w kwietniu 2015 roku, który przewiduje wprowadzenie rejestru lobbingu z sankcjami i komitetem monitorującym praktyki lobbingu.

Mimo że włoski Senat zaakceptował tę propozycję jako wzór ustawy regulującej lobbing, projekt nie był poddany dyskusji w parlamencie i do nie dawna wydawał się być skazany na porażkę. Jednak w tym roku Orellana zdecydował włączyć swój projekt ustawy jako część poprawki do projektu ustawy o konkurencji, który obecnie stanowi przedmiot dyskusji Senackiej Komisji ds. Przemysłu, Handlu i Turystyki. Po naszym spotkaniu z urzędem Orellany, przygotowano drugi projekt poprawki, żeby zawrzeć naszą rekomendację, aby posłowie byli zobowiązani publikować szczegóły spotkań z lobbystami. Głosowanie przewidywane jest w nachodzących tygodniach, a raporty sugerują, że można by wprowadzić więcej zmian, aby umocnić projekt przed głosowaniem. Pozytywny wynik głosowania zapewniłby kontynuację wprowadzania przejrzystości lobbingu w  procesie ustawodawczym w Senacie i w Izbie Deputowanych i sprawiłby, że zarzucenie tej tendencji w przyszłości stałoby się mniej prawdopodobne.

Riparte II Futuro razem z innymi włoskimi grupami, takimi jak m.in. Transparency International Italia, Open Polis i Il Chiostro (stowarzyszenie lobbystów włoskich), popiera te wysiłki i usilnie zaleca, aby Senat zatwierdził wyżej wspomnianą poprawkę. Po ponad 50 próbach, przyszedł czas, aby Parlament wreszcie podjął działanie.

Więcej informacji można uzyskać kontaktując się z: Gulio Carini, gulio.c@riparteilfuturo.it Riparte il Futuro

W 2008 roku rząd Australii wprowadził Kodeks postępowania w ramach działalności lobbingowej i ustanowił Rejestr Lobbystów, aby zapewnić, że kontakt między lobbystami i Rządem Związku Australijskiego jest prowadzony w zgodzie z oczekiwaniami publicznymi przejrzystości, prawości i uczciwości.

Każdy lobbysta działający w imieniu klientów zewnętrznych w celu lobbowania reprezentantów rządu musi być zarejestrowany w Rejestrze Lobbystów i musi spełniać wymogi Kodeksu postępowania w ramach działalności lobbingowej.

Publiczny Rejestr Lobbystów zawiera następujące informacje o lobbystach, którzy występują przed rządem w imieniu klientów zewnętrznych:

  1. szczegóły rejestracji działalności gospodarczej i nazwy handlowe każdego podmiotu lobbującego, w tym również jeśli przedsiębiorstwo nie jest publicznie notowaną spółką, nazwiska odpowiednio właścicieli, partnerów i głównych udziałowców;
  2. nazwiska i stanowiska osób zatrudnionych na podstawie umowy u pracę lub innego rodzaju umów przez podmiot lobbujący do wykonywania działalności lobbingowej; oraz
  3. nazwiska klientów, na rzecz których wykonywany jest lobbing.

Zgodnie z zobowiązaniem rządu do kontroli i przeglądu Kodeksu i Rejestru, dokument konsultacyjny o możliwych reformach Kodeksu i Rejestru został wydany przez byłego sekretarza Gabinetu, Senatora Hon Joe Ludwiga 15 lipca 2010 roku.

Na cele Rejestru Lobbystów, lobbysta to każda osoba, spółka lub organizacja prowadząca działalność lobbingową w imieniu klienta zewnętrznego lub której pracownicy prowadzą działalność lobbingową w imieniu klienta zewnętrznego.

Niemniej jednak, jednostki, spółki lub organizacje kwalifikujące się do następujących kategorii nie są uznawane za lobbystów według Kodeksu i nie mają obowiązku rejestracji:

  1. organizacje charytatywne i religijne;
  2. organizacje i stowarzyszenia non-profit;
  3. osoby prywatne przedstawiające uwagi w imieniu krewnych lub znajomych;
  4. członkowie zagranicznych delegacji handlowych;
  5. osoby już zarejestrowane w ramach programu Związku Australijskiego regulującego niektóre zawody (takie jak agenci podatkowi i celni), którzy występują przed rządem w imieniu klientów; oraz
  6. świadczeniodawcy (tacy jak prawnicy, lekarze, księgowi i inni usługodawcy), którzy sporadycznie występują przed rządem w imieniu klientów i ma to charakter incydentalny w odniesieniu do świadczenia przez nich profesjonalnych usług.

Działalność lobbingowa to komunikacja w celu wpływu na proces decyzyjny rządu.

Szczegółowe definicje działalności lobbingowej, lobbysty, klienta i reprezentanta rządu są zawarte w punkcie 3 Kodeksu postępowania w ramach działalności lobbingowej:

  1. “Klient”, w stosunku do lobbysty, oznacza osobę prywatną, stowarzyszenie, organizację lub przedsiębiorstwo, które:
    1. zaangażowało lobbystę na podstawie honorarium lub innego wynagrodzenia do przedstawiania uwag reprezentantom rządu; lub
    2. na przestrzeni ubiegłych 3 miesięcy, zaangażowało lobbystę do przedstawiania uwag reprezentantom rządu, z wynagrodzeniem lub bez.
  2. “Komunikacja z reprezentantem rządu” obejmuje komunikację ustną, pisemną i elektroniczną.
  3. “Reprezentant rządu” oznacza ministra, sekretarza parlamentarnego, osobę zatrudnioną lub zaangażowaną przez ministerstwo lub sekretarza parlamentarnego w rozumieniu Ustawy o Członkach Parlamentu z 1984 roku (ang. Members of Parliament (Staff) Act), Szef Agencji lub osoba zaangażowana jako wykonawca lub doradca przez departament rządu Australii, którego personel zatrudniony jest na podstawie Ustawy o Służbie Publicznej z 1999 roku (ang. Public Service Act), lub członek australijskich sił zbrojnych.
  4. “Działalność lobbingowa” oznacza komunikację z reprezentantem rządowym w celu wpłynięcia na proces decyzyjny rządu, w tym na ustawodawstwo i nowelizację obowiązującego prawa, rozwój i uaktualnianie rządowej polityki lub programu, przyznanie umowy rządowej lub dotacji, czy przydzielenie finansowania, ale nie obejmuje:
    1. komunikacji z komisją parlamentarną;
    2. komunikacji z ministrem lub sekretarzem parlamentarnym działającego jako poseł lokalny lub senator w związku z nieministerialnymi obowiązkami;
    3. komunikacji  w odpowiedzi na zaproszenie do składania wniosków;
    4. petycji lub komunikacji o charakterze oddolnej inicjatywy w próbie wywarcia wpływu na rządową politykę lub decyzję;
    5. komunikacji w odpowiedzi na zapytanie ofertowe;
    6. oświadczeń składanych na forum publicznym;
    7. odpowiedzi na wniosek reprezentanta rządu o udzielenie informacji.
  5. “Lobbysta” oznacza każdą osobę, spółkę lub organizację, która prowadzi działalność lobbingową w imieniu klienta zewnętrznego, lub którego pracownicy prowadzą działalność lobbingową w imieniu klienta zewnętrznego, z wyłączeniem:
    1. organizacji charytatywnych, religijnych i innych, lub fundacji zatwierdzonych jako adresaci darów przysługujących do odliczenia;
    2. organizacji non-profit lub organizacji powołanych w celu reprezentowania interesów ich członków, które nie są zatwierdzone jako adresaci darów przysługujących do odliczenia
    3. osób prywatnych przedstawiających uwagi w imieniu krewnych lub znajomych dotyczących ich spraw osobistych;
    4. członków delegacji handlowych odwiedzających Australię;
    5. osób zarejestrowanych w ramach programu rządu Związku Australijskiego regulującego działalność członków zawodu, takich jak zarejestrowani agenci podatkowi i celni, audytorzy firm i likwidatorzy, pod warunkiem, że ich kontakty z reprezentantami rządowymi są częścią normalnej, codziennej działalności osób wykonujących ten zawód; oraz
    6. przedstawicieli wolnych zawodów, takich jak lekarze, prawnicy czy księgowi, oraz innych świadczeniodawców, którzy sporadycznie występują przed rządem w imieniu osób trzecich i ma to charakter incydentalny w odniesieniu do świadczenia przez nich profesjonalnych usług. Niemniej jednak, jeśli znacząca lub stała część usług świadczonych przez osoby zatrudnione lub zaangażowane przez kancelarie prawne, związki lekarzy, księgowych czy innych świadczeniodawców dotyczy działalności lobbingowej w imieniu klientów tych firm, firma i osoba świadczące te usługi musi się zarejestrować i zidentyfikować klientów, na rzecz których prowadzi działalność lobbingową.

Aby uniknąć wszelkich wątpliwości, ten Kodeks nie odnosi się do osób prywatnych, spółek czy organizacji, lub pracowników takiej spółki czy organizacji, zaangażowanych w działalność lobbingową we własnym imieniu, a nie w imieniu klienta, i nie wymaga, aby taka osoba, spółka czy organizacja była zarejestrowana w Rejestrze Lobbystów, chyba że ta osoba, spółka czy organizacja lub ich pracownicy angażują się również w działalność lobbingową w imieniu klienta bądź klientów.

Ustawa o Lobbingu oraz przepisy pokrewne weszły jednocześnie w życie 2 lipca 2008 roku. Szczegółowe informacje o kluczowych wydarzeniach w historii kanadyjskiego systemu rejestracji lobbingu znajdują się poniżej.

Ustawa o Lobbingu opiera się na czterech podstawowych zasadach.

  1. Bezpłatny i otwarty dostęp do rządu jest ważną sprawą interesu publicznego.
  2. Lobbowanie osób sprawujących urząd publicznych to legalna działalność.
  3. Pożądane jest, aby osoby sprawujące urząd publiczny i ogół społeczeństwa wiedzieli, kto jest zaangażowany w działalność lobbingową.
  4. System rejestracji opłacanych lobbystów nie powinien utrudniać bezpłatnego i otwartego dostępu do rządu.

Ustawa dotyczy jednostek opłacanych za lobbowanie. Osoby lobbujące na zasadzie dobrowolności nie są poddane wymogowi rejestracji.

Ustawa o Lobbingu identyfikuje trzy rodzaje lobbysty:

Lobbysta zawodowy

Osoba zatrudniona do komunikacji w imieniu klienta. Ta jednostka może być profesjonalnym lobbystą, ale może to też być każda jednostka, która, w trakcie swojej pracy dla klienta, komunikuje się lub organizuje spotkania z osobami sprawującymi urząd publiczny.

Lobbyści “in-house” (przedsiębiorstwa)

Osoba, która pracuje za wynagrodzeniem w jednostce nastawionej na zysk.

Lobbyści “in-house” (organizacje)

Osoba, która pracuje za wynagrodzeniem w jednostce non-profit.

Uwaga: Wymogi rejestracji dla lobbystów “in-house” (przedsiębiorstwa i organizacje) są poddane testowi dotyczącego ilości wykonywanej przez nich działalności lobbingowej.

Kluczowe wydarzenia w historri kanadyjskiego systemu rejestracji lobbingu

2010

Przepisy dotyczące wyznaczanych urzędników państwowych (ang. Designated Public Office Holder DPOH)zostały zmienione 20 września 2010. W rezultacie, definicja DPOH została poszerzona, aby zawrzeć wszystkich posłów i senatorów, jak również każdego pracownika biur Liderów Opozycji w Izbie Gmin i w Senacie, wyznaczonych zgodnie z punktem 128(1) Ustawy o Zatrudnieniu w Sektorze Publicznym (ang. Public Service Employment Act). W związku z tym całkowita liczba stanowisk czy kategorii wyznaczonych w drodze rozporządzenia wynosi 14.

2008

Ustawa o Lobbingu i powiązane regulacje weszły w życie 2 lipca 2008 roku. Do ważnych wprowadzonych zmian należą:

Stanowisko Sekretarza Lobbystów zostało zniesione, a utworzone zostało stanowisko Komisarza Lobbingu, niezależnego Funkcjonariusza Parlamentu. Komisarz posiada rozszerzone uprawnienia dochodzeniowe i mandat edukacyjny.

Nowa kategoria urzędnika państwowego została określona w rządzie federalnym. Znana jako DPOH, Ustawa o Lobbingu definiuje tę kategorię jako zawierającą: ministrów Korony i ministrów państwowych i każdą osobę zatrudnioną w ich biurach, wyznaczonych zgodnie z punktem 128(1) Ustawy o Zatrudnieniu w Sektorze Publicznym; urzędnicy państwowi zajmujący wyższe stanowiska kierownicze, czy to z tytułu wiceministra, dyrektora wykonawczego, czy z innego tytułu, lub asystenta wiceministra, lub zajmującego stanowisko porównywalnej rangi. 11 dalszych stanowisk zostało wyznaczonych przez regulację.

Pięcioletni zakaz po okresie zatrudnienia jest nałożony na wszystkich byłych DPOH i wyznaczonych byłych członków zespołów przejściowych premiera. Ustawa o Lobbingu stanowi, że nie mogą oni zostać lobbystami zawodowymi lub “in-house” zatrudnionymi przez organizację. Nadal mogą oni być zatrudnieni przez firmy jako lobbyści “in-house”, jeśli działalność lobbingowa nie stanowi “znaczącej części ich obowiązków”.

Lobbyści są zobowiązani do ujawniania niektórych szczegółów dotyczących ich “ustnej i zorganizowanej” komunikacji z DPOH. DPOH, z ich strony, zobowiązani są do potwierdzenia Komisarzowi dokładność informacji przekładanych przez lobbystów.

Płatności lub inne świadczenia, które są uzależnione od wyniku działalności lobbysty zawodowego, są zabronione.

Okres, w którym możliwe naruszenia lub wykroczenia w rozumieniu Ustawy o Lobbingu i Kodeksu Postępowania Lobbystów mogą być objęte dochodzeniem i wszczęte może być postępowanie, został wydłużony z 2 do 10 lat.

Kary dla lobbystów uznanych za winnych złamania wymogów Ustawy o Lobbingu zostały zwiększone do maksymalnie $200,000 i/lub pozbawienia wolności na okres nieprzekraczający dwóch lat.

Komisarz jest uprawniony do zakazu osobom skazanym za przestępstwa określone przez Ustawę o Lobbingu wykonywania działalności lobbingowej na okres do dwóch lat.

Wprowadzono obowiązkowe składanie wszystkich oświadczeń drogą elektroniczną, ale przewidziano zwolnienia dla niepełnosprawnych i osób bez dostępu do komputera.

2006

W lutym 2006 został wykonany dalszy krok w kierunku większej niezależności Biura Sekretarza Lobbystów, kiedy Biuro zostało przekazane do portfela Prezesa Skarbu Państwa jako niezależna jednostka.

Projekt C-2, Ustawa o Odpowiedzialności Federalnej (ang. Federal Accountability Act FedAA) trafił do Parlamentu 11 kwietnia 2006 i uzyskał zgodę królewską 12 grudnia 2006 roku. FedAA zawierał zmiany do Ustawy o Rejestracji Lobbystów, w tym zmianę nazwy na Ustawę o Lobbingu, aby odzwierciedlić jego szerszy zakres.

2005

Rozporządzenia zmieniające Ustawę o Rejestracji Lobbystów i Ustawę zmieniającą Ustawę o Rejestracji Lobbystów weszły w życie 20 czerwca 2005 roku. Dokonano następujących zasadniczych zmian:

Sformułowano jaśniejszą definicję “lobbingu”.

Sprecyzowano, że osoba zadająca zwykłe pytania lub składająca wnioski o udzielenie informacji nie musi rejestrować się jako lobbysta.

Zniesiono wyłączenie z obowiązku rejestracji w sytuacji, gdy to urzędnik państwowy zaczął kontakt z lobbystą.

Wszystkie kategorie lobbystów zostały zobowiązane do aktualizacji lub odnawiania swoich dokumentów co sześć miesięcy.

Byli urzędnicy państwowi zaangażowani w lobbing byli zobowiązani do udzielania informacji na temat poprzednich funkcji sprawowanych w rządzie federalnym.

Wymogi rejestracyjne dla obu kategorii lobbystów “in-house” (pracujących dla przedsiębiorstw lub dla organizacji non-profit) zostały zrównane. Kierownik najwyższego szczebla przedsiębiorstwa lub organizacji non-profit został odpowiedzialny za rejestrację wszystkich lobbujących pracowników.

Podczas prowadzenia śledztwa, Sekretarz był zobowiązany informować policję, jeśli były uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że zostało popełnione przestępstwo w rozumieniu Ustawy.

2004

W styczniu 2004, rząd wprowadził Projekt C-4, który wszedł w życie w maju 2004. Nowe przepisy zmieniły strukturę sprawozdawczości, tak, że Sekretarz przekazywał informacje do Parlamentu bezpośrednio przez Sekretarza Generalnego Kanady (Minister Przemysłu). Posada Doradcy Etycznego została zlikwidowana. Sekretarz przejął wszelkie obowiązki wynikające z Ustawy o Lobbingu. Biuro Sekretarza Lobbystów zostało jednostką administracyjną organizacji Industry Canada.

2002-2003

Rząd wprowadził Projekt C-15, Ustawę zmieniającą Ustawę o Rejestracji Lobbystów w Izbie Gmin 23 października 2002 roku. Ustawa uzyskała zgodę królewską 11 czerwca 2003 roku.

1995-1997

Rząd wprowadził Projekt C-43, Ustawę zmieniającą Ustawę o Rejestracji Lobbystów i oraz wnosząca związane z tym poprawki do innych Ustaw. Proponował on zmiany do Ustawy, które wzmacniałyby obowiązki informacyjne, aby udostępnić bardziej znaczącą i wyczerpującą informację o lobbystach i ich działalności lobbingowej. Zmiany weszły w życie 31 stycznia 1996 roku. W owym czasie, odpowiedzialność za podejmowanie decyzji na podstawie Ustawy spoczywała na Doradcy Etycznym.

Zmienione przepisy wprowadziły również rozwój kodeksu postępowania dla lobbystów. Po szerokich konsultacjach, w tym ocenie Stałej Komisji Spraw Procedur i Wewnętrznych Izby Gmin, Kodeks wszedł w życie 1 marca 1997 roku. Doradca Etyczny był odpowiedzialny za podstępowanie zgodnie z Kodeksem Postępowania Lobbysty.

1989

Ustawa o Rejestracji Lobbystów weszła w życie 30 września 1989 roku. Wyznaczyła podstawowe wymogi rejestracji opłacanych lobbystów, między innymi to, że lobbyści zobowiązani byli do udostępniania informacji o sobie i o kwestii w sprawie której lobbują.